Theo Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) cho biết,
thời gian qua Trung tâm đã nhận được hàng trăm đơn khiếu nại về tên
miền Internet .VN (sau đây gọi tắt là tên miền). Phần lớn các đơn khiếu
nại đều đề nghị hoặc yêu cầu thu hồi các tên miền mà VNNIC đã cấp phát.Nguyên nhân chính do đâu? Đây là khiếu nại về một quyết định hành chính
hay là sự tranh chấp về việc đăng ký, sử dụng tên miền? Đặc trưng của
các tên miền bị khiếu nại phần lớn là tên miền trùng với nhãn hiệu hàng
hoá hoặc tên thương hiệu hoặc tên của doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều oái
oăm là chủ nhân của những cái tên sản phẩm hàng hoá hoặc thương hiệu
nổi tiếng như Heineken, Coke, Fanta, Astonmartin, Jaguar, Trung Nguyên,
Vietcombank, Tiger Beer…. lại không là chủ nhân của các tên miền Việt
Nam như heineken.com.vn, coke.com.vn, fanta.com.vn…vv. Do đó phát sinh
những cái đơn khiếu nại của các doanh nghiệp này yêu cầu VNNIC thu hồi
tên miền và cấp phát lại cho mình. Tại sao các doanh nghiệp trên không
đăng ký được tên miền hoặc không đăng ký tên miền khác mà dẫn đến việc
tranh chấp? Trên thực tế, tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký
sử dụng nhằm mục đích thông qua đó góp phần quảng bá về tổ chức, sản
phẩm, dịch vụ, tiến hành các hoạt động thương mại và phi thương mại
trong môi trường Internet toàn cầu.
Các tên miền hoạt động trên mạng
phải đáp ứng được một số yêu cầu trong đó quan trọng nhất là tính duy
nhất của tên miền. Tính duy nhất thể hiện ở chỗ, một người đã đăng ký
tên miền rồi thì người khác không thể đăng ký được nữa. Về mặt kỹ
thuật: một tên miền không thể chỉ dẫn đồng thời đến 02 website khác
nhau. Trên thế giới, tuỳ theo chính sách của từng quốc gia, các tên
miền được xem là tài nguyên, bị cấm mua bán, chuyển nhượng. Song cũng
có quốc gia quan niệm tên miền là hàng hoá. ở các quốc gia này, ngoại
trừ các tên miền bị cấm như tên miền dành cho Chính phủ, còn lại tên
miền được tự do mua bán, chuyển nhượng giống như đối với các tên miền
dùng chung (tên miền .COM, .NET, .INFO…).
Do đó, hàng ngàn người am
hiểu về lĩnh vực này đã sẵn sàng bỏ ra rất nhiều tiền để đăng ký cho
mình hàng trăm tên miền, sau đó tìm cách bán lại với giá cao để kiếm
lời; thậm chí có tên miền được đấu giá lên đến hàng chục ngàn USD.
Chính vì vậy, việc phát sinh tranh chấp tên miền ở nước ngoài xảy ra
như cơm bữa. Về hình thức, việc thu lợi trên tên miền thường thể hiện
dưới hai xu hướng; hoặc là hiện tượng “đầu cơ tên miền” (domain name
spetulation) hoặc là “chiếm dụng tên miền” (domain name
cybersquatting). Nếu đầu cơ tên miền là việc đăng ký trước một số tên
miền “đẹp” mà dự đoán hoặc kỳ vọng sẽ chuyển nhượng được, thì chiếm
dụng tên miền là việc đăng ký có chủ đích khống chế một tên miền trùng
với thương hiệu nổi tiếng nhằm hoặc lợi dụng uy tín thương hiệu đó để
cạnh tranh hoặc gây cản trở việc quảng bá thương hiệu hoặc là cách gây
áp lực buộc chủ thương hiệu nhận chuyển nhượng lại.
Ở Việt Nam, tên
miền .VN được xem là tài nguyên của quốc gia, nghiêm cấp việc mua bán,
chuyển nhượng tên miền. Mặc dù đã nắm được quy định này của nhà nước,
nhiều người vẫn đăng ký khá nhiều tên miền, trong đó có các tên miền
trùng hoặc gần với tên của các thương hiệu nổi tiếng hòng mong kiếm
chác. Thực tế, một số vụ chuyển nhượng ngầm đã được thực hiện trót lọt.
Tuy nhiên, phía người nhận chuyển nhượng không phản ánh với cơ quan
quản lý nên không có cơ sở để xử lý nhưng cũng có nhiều trường hợp bị
phát hiện, ngăn chặn. Ví dụ vụ do Đỗ Tuyển và Trương Phi Cường (Hà Tây)
phối hợp chuyển nhượng tên miền www.vietnamwork.com.vn và
www.vietnamworks.com.vn cho Công ty TNHH N.G.V Ltd, vụ Nguyễn Hoàng Hải
(Hà Giang) chuyển nhượng tên miền nhanhoa.com.vn cho Công ty Nhân Hoà
(Nguyên Hồng – Hà Nội), vụ Cao Bắc Ninh (Hải phòng) chuyển nhượng tên
miền Vinacomin.com.vn cho Tập đoàn than và khoáng sản Việt Nam…vv.
Trở
lại với vấn đề khiếu nại tên miền, việc không sở hữu được các tên miền
trùng với thương hiệu của mình, lỗi đầu tiên thuộc về chính doanh
nghiệp. Bởi từ ban đầu do không quan tâm và đánh giá hết ý nghĩa của
tên miền Internet nên chưa chú trọng việc đăng ký. Chỉ đến khi nhận
thấy nguy cơ tên miền bị người khác làm ảnh hưởng đến thương quyền mới
thực hiện các biện pháp khác nhau, thậm chí là nhờ các Văn phòng luật
sư để đòi lại tên miền không phải của mình. Nhưng theo quy định hiện
tại của nhà nước Việt Nam và phù hợp với thông lệ quốc tế “ai đăng ký
trước được cấp phát trước”, đây là nguyên tắc bất di bất dịch. Còn nói
rằng việc đăng ký các tên miền gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp
pháp của những thương hiệu nổi tiếng thì rất khó có cơ sở chính xác.
Qua khảo sát, dễ dàng nhận thấy những website sử dụng tên miền trùng
thương hiệu nổi tiếng đăng tải thông tin không hề có dấu hiệu nói xấu
hoặc có dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng đến quyền lợi
của doanh nghiệp. Đồng thời, một tên miền cũng không thể bao hàm hết
được tất cả nội dung thông tin có trên website, đây là điều dễ hiểu.
Chính vì vậy, có thể nói về bản chất, các khiếu nại liên quan đến việc
cấp phát tên miền thực chất là việc tranh chấp sử dụng tên miền. Và như
vậy, theo quy định tại Điều 76 Luật Công nghệ Thông tin, việc giải
quyết tranh chấp được thực hiện theo ba cách: Tự thương lượng hoà giải,
thông qua trọng tài hoặc khởi kiện ra toà án. Tuy nhiên việc giải quyết
thông qua trọng tài hoặc khởi kiện ra toà án đều khá mất thời gian và
cả kinh phí. Như vậy, giải pháp tốt nhất cho việc tranh chấp tiền miền
là biện pháp tự thương lượng, hoà giải. Sẽ thật tốt biết bao nếu trong
xã hội bớt đi những mâu thuẫn, xung đột với nhau chỉ vì cái gọi tên
miền. Tuy nhiên, đây cũng là bài học quý báu cho các doanh nghiệp còn
chưa nhận thấy sự quan trọng của tên miền Internet, bởi một lý do thật
đơn giản nhưng lại thật cần thiết, tên miền sẽ giúp doanh nghiệp có
thêm một kênh thông tin quan trọng, một cánh cừa để hội nhập kinh tế
quốc tế, để khách hàng biết đến thương hiệu, sản phẩm của mình và còn
là điều kiện không thể thiếu để triển khai thương mại điện tử.
Vinh Quân
Nguồn: http://xahoithongtin.com.vn/12317p0c119/tranh-chap-ten-mien-internet-giai-phap-nao.htm
